Up
 
 

2012

Przedsiębiorstwa koncesjonowane

Sektor usług ciepłowniczych charakteryzuje się lokalnym zasięgiem podmiotów prowadzących działalność w obszarze zaopatrywania odbiorców w ciepło. Specyfika zaopatrzenia w ciepło wynika stąd, że ciepło jest dostarczane do odbiorców za pośrednictwem nośnika ciepła − gorącej wody lub pary, a jego podatność na zmiany podstawowych parametrów (temperatury i ciśnienia) skutkujących obniżeniem jakości w czasie transportu, determinuje jego dostawę rurociągami na bliskie odległości. Powoduje to, że poszczególne źródła i sieci ciepłownicze działają na ogół w obszarze jednej miejscowości lub aglomeracji.

Na lokalnym rynku ciepła konkurencja pomiędzy przedsiębiorstwami ciepłowniczymi możliwa jest praktycznie tylko na etapie podejmowania decyzji o budowie nowych lub rozbudowie istniejących systemów ciepłowniczych. Możliwość budowy źródła lokalnego w nowo projektowanychi budowanych obiektach, a więc rezygnację z ciepła systemowego znacznie ograniczają przepisy ustawy - Prawo energetyczne.

W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. na regulowanym rynku ciepła funkcjonowało 466 przedsiębiorstw posiadających koncesje Prezesa URE na działalność związaną z zaopatrzeniem w ciepło, z czego w badaniu wzięło udział 463, tj. 99,4%. Różnica pomiędzy liczbą przedsiębiorstw koncesjonowanych a tymi, które nadsyłały wypełnione formularze sprawozdawcze wynikała z faktu, że nie wszystkie przedsiębiorstwa, które miały koncesje, zajmowały się w 2012 r. koncesjonowaną działalnością ciepłowniczą. Ponadto, niektóre z nich, w okresie sprawozdawczym występowały o cofnięcie koncesji w związku z zaprzestaniem działalności lub znacznym jej ograniczeniem i tym samym odmawiały złożenia sprawozdania.W 2012 r. wszystkie rodzaje koncesjonowanej działalności ciepłowniczej prowadziło 13,0% badanych przedsiębiorstw, 67,0% łączyło wytwarzanie ciepła z przesyłaniem i dystrybucją, 7,8% podmiotów prowadziło wyłącznie działalność wytwórczą, a 12,2% zajmowało się przesyłaniem i dystrybucją połączonymi z obrotem. Część z tych ostatnich wytwarzała zazwyczaj ciepło we własnych źródłach, ale takich, które nie podlegały koncesjonowaniu (suma mocy zainstalowanej w tych źródłach nie przekraczała 5 MW). Z całej badanej grupy przedsiębiorstw 87,6% zajmowało się wytwarzaniem ciepła, a 92,2% świadczyło usługi dystrybucyjne.

Struktura właścicielska

W 2012 r. prawie 72% koncesjonowanych przedsiębiorstw ciepłowniczych posiadało jednolitą strukturę właścicielską, z czego 2/3 było własnością sektora publicznego (67%), a pozostałe pozostawały w rękach sektora prywatnego, zarówno inwestorów krajowych, jak i zagranicznych. W zdecydowanej większości przedsiębiorstw sektora publicznego funkcje właścicielskie sprawowały organy samorządu terytorialnego (93%). Wśród podmiotów należących do sektora prywatnego zdecydowanie przeważała własność prywatnych inwestorów krajowych - 84% wszystkich podmiotów będących własnością sektora prywatnego. W rękach inwestorów zagranicznych pozostawało tylko 16% podmiotów sektora prywatnego.

Pod względem form organizacyjno-prawnych, w strukturze koncesjonowanych przedsiębiorstw ciepłowniczych w 2012 r., podobnie jak w latach poprzednich, zdecydowanie przeważały podmioty prawa handlowego, w tym: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (73,7%) i spółki akcyjne (20,1%); 5,8% stanowiły łącznie przedsiębiorstwa komunalne, gminne zakłady budżetowe, spółdzielnie mieszkaniowe oraz podmioty prywatne, natomiast udział przedsiębiorstw państwowych wynosił tylko 0,4%.

Potencjał techniczny

Przedsiębiorstwa ciepłownicze dysponują bardzo zróżnicowanym i rozdrobnionym potencjałem technicznym określanym przez dwie podstawowe wielkości, tj. zainstalowaną moc cieplną i długość sieci ciepłowniczej.

W 2012 r. całkowita moc cieplna zainstalowana u koncesjonowanych wytwórców ciepła wynosiła 58 147,9 MW, a osiągalna − 57 262,9 MW. Koncesjonowani wytwórcy ciepła wytwarzają ciepło w źródłach różnej wielkości, jednak zdecydowaną przewagę ilościową mają źródła małe. W 2012 r. 11,4% koncesjonowanych przedsiębiorstw wytwórczych dysponowało źródłami o mocy osiągalnej do 10 MW, dalsze 46,7% eksploatowało źródła o mocy od 10 do 50 MW. Tylko siedem przedsiębiorstw miało w swoich źródłach moc osiągalną powyżej 1 000 MW, a ich łączna moc osiągalna stanowiła ponad 1/4 mocy osiągalnej wszystkich źródeł koncesjonowanych. Były to podmioty działające również w obszarze produkcji energii elektrycznej

Struktura  paliw

W źródłach ciepła podstawowym paliwem wykorzystywanym do produkcji ciepła był nadal węgiel kamienny, pomimo że udział ciepła produkowanego z wykorzystaniem węgla kamiennego systematycznie maleje, w 2012 r. wynosił on 74,5%. Zwiększa się natomiast udział ciepła uzyskiwanego w wyniku spalania biomasy - w 2012 r. wynosił on 6,5%.

Struktura paliw zużywanych do produkcji ciepła była zdecydowanie bardziej zróżnicowana w grupie koncesjonowanych przedsiębiorstw wytwarzających ciepło w procesie kogeneracji. W przedsiębiorstwach wytwarzających ciepło bez kogeneracji nadal dominującym paliwem zużywanym do produkcji ciepła był węgiel kamienny - 87,2%.

Różnice odnośnie  udziału poszczególnych paliw w wytwarzaniu ciepła są duże także, pod względem terytorialnym. W trzech województwach ponad 90% ciepła wytwarzane było z węgla kamiennego: w warmińsko-mazurskim (94,0%), opolskim (93,0%) i świętokrzyskim (91,9%), natomiast w województwie lubuskim najmniej, bo tylko 16,9%. W województwie mazowieckim 21,6% ciepła wytwarzane było z oleju opałowego ciężkiego, natomiast w województwie lubuskim aż 81,5% ciepła wytworzone zostało w oparciu o gaz ziemny. Gaz ziemny w znaczących ilościach zużywany był do wytwarzania ciepła jeszcze w województwach: podkarpackim (31,6%), lubelskim (14,2%) i mazowieckim (12,4%). Najwięcej ciepła z biomasy wytwarzane było w województwach: kujawsko-pomorskim (25,3%), podlaskim (20,9%) oraz pomorskim (14,3%).

Charakterystyka i potencjał sektora ciepła

Koncesjonowane przedsiębiorstwa ciepłownicze dysponowały w 2012 r. sieciami o łącznej długości 19 794 km. Spośród koncesjonowanych przedsiębiorstw prowadzących działalność
w zakresie dystrybucji ciepła 16,9% przedsiębiorstw posiadało sieci krótkie o długości do 5 km, a najdłuższe sieci, o długości powyżej 50 km posiadało tylko 17,4%.

Wielkością charakteryzującą potencjał sektora jest również zatrudnienie. Koncesjonowane ciepłownictwo zatrudniało łącznie w 2012 r. około 36,1 tys. osób w przeliczeniu na pełne etaty.

Potencjał koncesjonowanego ciepłownictwa charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem terytorialnym. Ponad 1/3 wartości majątku ciepłowniczego netto skupiona jest w dwóch województwach: mazowieckim i śląskim. Najniższym udziałem w krajowym potencjale ciepłowniczym charakteryzują się województwa: lubuskie, opolskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie i świętokrzyskie.

Spośród koncesjonowanych przedsiębiorstw ciepłowniczych w 2012 r. ponad 77% poniosło nakłady związane z działalnością ciepłowniczą. W 2012 r. przedsiębiorstwa poniosły łącznie nakłady w wysokości 2 466,4 mln zł. Około 60% nakładów przedsiębiorstwa przeznaczyły na inwestycje w źródła ciepła, pozostałą część w sieci dystrybucyjne. Od 2002 r. nakłady w źródła ciepła wzrosły 2-krotnie, podczas gdy inwestycje w sieci wzrosły o 84%.Ponad połowa nakładów inwestycyjnych ponoszonych przez koncesjonowane ciepłownictwo w 2012 r. przypadała na sektor prywatny (56,8%). Średnio jedno przedsiębiorstwo w sektorze prywatnym ponosiło nakłady prawie dwa razy większe niż przedsiębiorstwo należące do sektora publicznego.

Przychody sektora

Przychody sektora ciepłowniczego w 2012 r. wzrosły o 8,8% w stosunku do roku ubiegłego przy takim samym poziomie wzrostu kosztów. Przychody z działalności ciepłowniczej ukształtowały się na poziomie 16 789,1 mln zł, natomiast koszty 17 063,9 mln zł. Udział przychodów z wytwarzania, przesyłania i dystrybucji oraz z obrotu ciepłem w przychodach ogółem całego sektora kształtuje się od lat na bardzo zbliżonym poziomie i wyniósł w 2012 r. odpowiednio: 54,8%, 22,7%, 22,5%. W 2012 r. przeciętne przychody jednego koncesjonowanego przedsiębiorstwa kształtowały się na poziomie 36,3 mln zł przy 32,4 mln zł w 2011 r.

Podstawowymi elementami kształtującymi poziom przychodów w przedsiębiorstwach ciepłowniczych są: wielkość sprzedaży ciepła oraz jego ceny. Niewątpliwie największy wpływ na wzrost przychodów sektora miał wzrost wolumenu sprzedawanego ciepła przez przedsiębiorstwa ciepłownicze w 2012 r. Pomimo, że rok 2012 zapisał się jako ciepły, a moc zamówiona przez odbiorców ciągle jest redukowana, to sprzedaż ciepła w stosunku do 2011 r. wzrosła o 3,1%.

Kondycja finansowa sektora mierzona wynikiem finansowym brutto, uległa nieznacznemu pogorszeniu w stosunku do roku ubiegłego. W 2012 r. wynik ukształtował się na poziomie (-) 274 777,3 tys. zł. Ujemny wynik wiąże się również z obniżeniem rentowności przedsiębiorstw ciepłowniczych. Rok 2012 był kolejnym, w którym odnotowano dalsze obniżanie wartości wskaźnika rentowności koncesjonowanego ciepłownictwa - w 2012 r. uległ on obniżeniu w stosunku do roku ubiegłego o 0,08 punktu procentowego i ukształtował się na poziomie (-) 1,64%

Popyt, podaż, ceny ciepła

Koncesjonowane przedsiębiorstwa ciepłownicze wytworzyły w 2012 r. ponad 431,4 PJ ciepła, łącznie z ciepłem wytworzonym w procesach technologicznych (odzysk). Ponad 62% wyprodukowanego ciepła, tj. 250 tys. TJ zostało wytworzone w kogeneracji z produkcją energii elektrycznej. Tylko 22% wszystkich badanych koncesjonowanych przedsiębiorstw wytwarzało ciepło w kogeneracji. Są to w większości duże elektrociepłownie należące do elektroenergetyki zawodowej oraz ciepłownictwa zawodowego, elektrownie po tzw. „uciepłownieniu”, a także elektrociepłownie należące do przedsiębiorstw spoza energetyki. Najczęściej były to źródła zaopatrujące w ciepło duże miasta.

Znaczną część wyprodukowanego ciepła koncesjonowane przedsiębiorstwa ciepłownicze zużywały na zaspokojenie własnych potrzeb cieplnych - 34,2% w 2012 r. Pozostała część ciepła wprowadzona była do sieci ciepłowniczych zarówno własnych, jak również sieci będących własnością innych przedsiębiorstw. Przy czym ostatecznie do odbiorców przyłączonych do sieci, po uwzględnieniu strat podczas przesyłania, trafiło około 57,5% wyprodukowanego ciepła. Prawie 50,0% ciepła oddanego do sieci w 2012 r. było przedmiotem dalszego obrotu.

W 2012 r. wolumen sprzedanego ciepła ogółem (łącznie z odsprzedażą innym przedsiębiorstwom) wyniósł 389 364,5 TJ, a więc kształtował się na nieznacznie wyższym poziomie niż w roku 2011 (377 794,2 TJ) - wzrost o 3,1%. Ponad 40% wolumenu sprzedawanego ciepła realizowane było bezpośrednio ze źródeł, natomiast pozostała część za pośrednictwem sieci ciepłowniczej. Tylko 12,1% ciepła sprzedawanego bezpośrednio ze źródeł zostało dostarczone do odbiorców końcowych, natomiast w przypadku sprzedaży ciepła za pośrednictwem sieci ciepłowniczej udział ten ukształtował się na poziomie 95,8%.

W 2012 r. średnia jednoskładnikowa cena ciepła w kraju, stosowana przez koncesjonowane przedsiębiorstwa ciepłownicze, ukształtowała się na poziomie 41,30 zł/GJ i wzrosła o 5,4% w stosunku do poprzedniego roku. Poziom cen i stawek opłat zależy od wielu czynników, np. wielkości i rodzaju źródła ciepła, poziomu stałych i zmiennych kosztów, kosztów strat mocy, ciepła i nośnika ciepła, charakterystyki potrzeb cieplnych odbiorców. Istotny wpływ na kształtowanie cen ciepła ma rodzaj paliwa zużywanego do produkcji ciepła. W 2012 r., podobnie jak w latach poprzednich, najdroższe było ciepło ze źródeł opalanych olejem opałowym lekkim.

Głównym odbiorcą ciepła pozostaje wciąż sektor bytowo-komunalny, chociaż zużycie ciepła przez odbiorców z tego sektora ulega również zmniejszaniu. Związane jest to z podejmowaniem przez odbiorców działań w kierunku racjonalizacji użytkowania ciepła − nowoczesne, energooszczędne systemy budownictwa, przedsięwzięcia termomodernizacyjne i racjonalizatorskie. Odbiorcy lub inwestorzy budujący osiedla domów wielolokalowych, często już na etapie podejmowania decyzji o wyborze sposobu zasilania nowych obiektów, w niektórych przypadkach rezygnują z dostaw ciepła oferowanego przez przedsiębiorstwa ciepłownicze.

W 2012 r. wskaźnik wzrostu cen ciepła u odbiorców bytowo-komunalnych odnotowany przez GUS wynosił 5,8%, co oznacza, że ukształtował się nieco powyżej wskaźnika wzrostu cen ciepła stosowanych przez koncesjonowane przedsiębiorstwa ciepłownicze (5,4%), jednak obydwa wskaźniki wzrostu cen ciepła ukształtowały się zdecydowanie powyżej wskaźnika inflacji, który wynosił w 2012 r. 3,7%.

A A+ A++
Drukuj PDF Powiadom znajomego
Data publikacji 24.06.2014