Urząd Regulacji Energetyki Co to jest nielegalny pobór i co można zrobić w przypadku ujawnienia nielegalnego poboru energii elektrycznej? - Energia elektryczna

Co robić?

I. Podczas kontroli:

1. poproś kontrolerów o okazanie legitymacji służbowych oraz upoważnienia do kontroli,
2. asystuj podczas przeprowadzanej kontroli,
3. przed podpisaniem uważnie przeczytaj protokół kontroli,
4. możesz odmówić podpisania protokołu kontroli i w terminie 7 dni roboczych od dnia otrzymania protokołu kontroli zgłosić pisemne zastrzeżenia.

II. Jeżeli uważasz, że nie miał miejsca nielegalny pobór - to:

1. Przede wszystkim daj szansę przedsiębiorstwu energetycznemu załatwić Twoją sprawę i tam egzekwuj swoje prawa.
2. Jeżeli instalacje znajdowały się poza mieszkaniami, w częściach wspólnych budynków wielolokalowych - zwróć się do właściciela budynku (dzierżawcy, zarządcy) celem wyjaśnienia sprawy. Do tych osób/organów należy zatem kierować ewentualne roszczenia z tytułu poniesionych kosztów, jakie trzeba będzie ponieść w wyniku oskarżenia o nielegalny pobór energii¹⁾.

III. Masz prawo do zlecenia dodatkowej ekspertyzy badanego uprzednio licznika (w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wyniku badania laboratoryjnego) lecz należy liczyć się z tym, że już na własny koszt. Przedsiębiorstwo energetyczne umożliwia przeprowadzenie takiej ekspertyzy.

IV. Jeżeli nie udało osiągnąć się porozumienia z przedsiębiorstwem energetycznym - sprawę może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny.

V. Jeżeli skutkiem nie uiszczenia opłaty z tytułu nielegalnego poboru energii jest wstrzymanie dostaw energii, to należy sprawę zgłosić do Prezesa URE. Sprawa taka zostanie rozpatrzona, w trybie art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, na wniosek strony. Wniosek należy złożyć we właściwym miejscowo oddziale terenowym URE.

Stan prawny

I. Na wstępie należy wyjaśnić, że rozstrzyganie sporów związanych z nielegalnym poborem, nie należy do kompetencji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki lecz do właściwości sądów powszechnych. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie ma prawnych możliwości rozstrzygania sporów dotyczących kwalifikacji, czy pobór jest nielegalny, czy też nie, ani też do weryfikacji wysokości naliczonej opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej.

II. Za nielegalne pobieranie energii (art. 3 pkt 18 ustawy - Prawo energetyczne) należy uznać pobieranie energii pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy.

III. Zgodnie z art. 278 § 1 i § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, kradzież energii traktowana jest jako przestępstwo przeciwko mieniu, które zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 278 § 3 Kodeksu karnego).

IV. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia, kto ponosi odpowiedzialność za zabezpieczenie licznika energii, powinna mieć zawarta z przedsiębiorstwem energetycznym umowa. Odbiorcy, którzy zawarli umowę o przyłączenie do sieci, ponoszą odpowiedzialność za zabezpieczenie układu pomiarowo - rozliczeniowego na takich zasadach, jak to zostało wskazane w umowie.
Odbiorca odpowiada za stan techniczny i zabezpieczenie instalacji należącej do niego. Granica odpowiedzialności pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem energetycznym powinna być określona w wiążącej strony umowie. Należy także zauważyć, że na podstawie §16 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, w czasie użytkowania instalacji i urządzeń należy zapewnić ich ochronę przed uszkodzeniem. Natomiast na podstawie § 18 ust. 2 pkt 4 i 5 tego rozporządzenia, w czasie użytkowania instalacji elektrycznej w lokalu użytkownik lokalu powinien utrzymywać właściwy stan techniczny instalacji i urządzeń elektrycznych w lokalu oraz utrzymywać właściwe warunki użytkowania urządzeń do pomiaru zużycia energii elektrycznej oraz niezwłocznie informować dostawcę energii elektrycznej o ich uszkodzeniu.

V. Przedsiębiorstwo energetyczne może wstrzymać dostarczanie energii elektrycznej, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że nastąpiło nielegalne pobieranie energii (art. 6b ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo energetyczne).Przedsiębiorstwo energetyczne jest obowiązane niezwłocznie wznowić dostarczanie energii, jeżeli ustaną przyczyny uzasadniająca wstrzymanie jej dostarczania (art.6b ust.5 ustawy - Prawo energetyczne).

VI. W przypadku nielegalnego poboru energii, przedsiębiorstwo energetyczne może obciążyć odbiorcę/podmiot nielegalnie pobierający energię opłatami.

Sposób, w jaki przedsiębiorstwo oblicza opłatę z tytułu nielegalnego poboru energii, wskazany jest w § 46 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 29 listopada 2022 r. w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną. 

Zgodnie z treścią ww. przepisu:

1. Jeżeli podmiot pobiera energię elektryczną bez zawarcia umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, albo umowy kompleksowej, przedsiębiorstwo energetyczne świadczące usługi przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej lub usługi kompleksowe może obciążyć ten podmiot opłatami w wysokości pięciokrotności stawek opłat określonych w taryfie dla jednostrefowej grupy taryfowej, do której ten podmiot byłby zaliczony, na podstawie kryteriów określonych w § 6 ust. 1, oraz w wysokości pięciokrotności cen energii elektrycznej, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b ustawy – Prawo energetyczne, przyjmując taką ilość energii elektrycznej, która wynika z rzeczywistej możliwości pobrania energii elektrycznej przez ten podmiot wynikającej z mocy i rodzaju odbiorników energii elektrycznej zainstalowanych u tego podmiotu.

2. Jeżeli energia elektryczna jest pobierana przez odbiorcę z całkowitym lub częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub przez ingerencję w ten układ, która ma wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy, przedsiębiorstwo energetyczne może obciążyć tego odbiorcę opłatami w przypadku gdy:

1) zostanie stwierdzone jak długo trwał okres nielegalnego pobierania energii elektrycznej - w wysokości dwukrotności stawek opłat określonych w taryfie dla grupy taryfowej, do której jest zaliczony ten odbiorca, oraz w wysokości dwukrotności cen energii elektrycznej, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b ustawy – Prawo energetyczne, przyjmując taką wielkość mocy umownej i zużycia tej energii, jakie wystąpiły w analogicznym okresie przed rozpoczęciem stwierdzonego nielegalnego pobierania energii elektrycznej lub po ustaniu tego pobierania; opłaty oblicza się dla każdego miesiąca, w którym nastąpiło nielegalne pobieranie energii elektrycznej;

2) niemożliwe jest ustalenie ilości nielegalnie pobranej energii elektrycznej - w wysokości dwukrotności stawek opłat określonych w taryfie dla grupy taryfowej, do której jest zaliczony ten odbiorca, oraz w wysokości dwukrotności cen energii elektrycznej, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b ustawy – Prawo energetyczne, przyjmując taką ilość energii elektrycznej, która wynika z rzeczywistej możliwości pobierania energii elektrycznej przez tego odbiorcę wynikającej z mocy i rodzaju odbiorników energii elektrycznej zainstalowanych u tego odbiorcy.

Ilości energii elektrycznej, o których mowa w pkt. 1 i pkt. 2 ppkt 2, nie mogą być większe od ryczałtowych ilości zużycia energii elektrycznej określonych w taryfach.

Nadto, przedsiębiorstwo energetyczne może ustalić w taryfie opłaty za wykonanie następujących czynności związanych ze stwierdzeniem nielegalnego pobierania energii elektrycznej:

1. 1. wymianę uszkodzonego przez odbiorcę licznika lub innego urządzenia pomiarowego;
   2.  sprawdzenie stanu technicznego układu pomiarowo-rozliczeniowego i założenie nowych plomb przedsiębiorstwa energetycznego na zabezpieczeniu głównym w układzie pomiarowo-rozliczeniowym lub na innym elemencie podlegającym oplombowaniu w miejsce zerwanych przez tego odbiorcę plomb lub plomb przez niego uszkodzonych;
   3.  poddanie urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego ponownej legalizacji z powodu zerwania przez tego odbiorcę plomb legalizacyjnych lub uszkodzenia tych plomb;
   4.  założenie na wskaźniku mocy piętnastominutowej lub innym urządzeniu związanym z pomiarem tej mocy plomby w miejsce plomby zerwanej lub uszkodzonej przez tego odbiorcę.

Taryfy przedsiębiorstw energetycznych są publikowane i powinny być dostępne dla odbiorców, np. w punktach obsługi klientów. Przedsiębiorstwa publikują też taryfy na swoich stronach internetowych. Z taryfą przedsiębiorstwa energetycznego można także zapoznać się w Biuletynie Informacji Publicznej URE.

VII. W przypadku, gdy wniesione do dostawcy energii elektrycznej odwołanie/ reklamacja nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, to organem, który uprawniony jest do rozstrzygania sporu dotyczącego kwalifikacji zdarzenia i wysokości zastosowanej opłaty jest sąd powszechny.

VIII. Zgodnie z  treścią art. 57 ustawy - Prawo energetyczne, w razie nielegalnego pobierania energii elektrycznej, przedsiębiorstwo energetyczne może: pobierać od odbiorcy, a w przypadku, gdy pobór energii nastąpił bez zawarcia umowy, może pobierać od osoby lub osób nielegalnie pobierających energię opłatę w wysokości określonej w taryfie, chyba że nielegalne pobieranie energii wynikało z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą odbiorca nie ponosi odpowiedzialności (art. 57 ust. 1 pkt 1), albo dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych (art. 57 ust. 1 pkt 2).

Należności z tytułu opłaty za nielegalny pobór energii, stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

___
¹⁾ Zgodnie z ogólnymi warunkami użytkowania budynku, określonymi m.in. w §10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836 z późn. zm.) pomieszczenia w budynku przeznaczone do wspólnego użytkowania oraz elementy i urządzenia stanowiące wyposażenie budynku użytkowane intensywnie lub narażone na uszkodzenia powinny być objęte przeglądami co najmniej dwa razy w roku oraz poddane odpowiedniej konserwacji. Częstotliwość przeglądów powinna być ustalona przez właściciela budynku. Zakres robót konserwacyjnych powinien być ustalany na podstawie wyników przeglądów oraz potrzeb zgłoszonych przez użytkowników lokali. Zgodnie z §12 tego rozporządzenia, pomieszczenia techniczne w budynku, piwnice, strychy oraz inne pomieszczenia, nie przewidziane do użytkowania przez osoby trzecie, powinny być zabezpieczone przed dostępem tych osób.